محمد رياض
43
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )
گسترش دين اسلام در كشمير وسهم مير سيد على همداني در آن دين مبين اسلام بطور كلى در خطهء كشمير ديرتر از سائر نقاط شبه قارهء پاكستان وهند رسيد . يعنى در نيمهء أول قرن هشتم هجرى ( أوايل قرن چهاردهم ميلادي ) . ولى بزودى گسترش قابل ملاحظهاى پيدا كرد وحكومت مسلمانان تشكيل گرديد والا قبل از آن اين خطه را ناحيهء قمار بازان ومشروب خواران وبدكاران تلقى ميكردند . « 122 » در سال 93 ( 712 م ) محمد بن قاسم تازى ، داماد وأمير ارتش حجاج بن يوسف ثقفى ( م - 95 ه ) براي انتقام جويى از حاكم سند ( داهر ) بر آن قسمت شبه قاره حمله كرد واين ناحية را تا قسمت بزرگ پنجاب به تصرف درآورد . پسر داهر ، حاكم سند به كشمير فرار كرد وچند سرباز تازى در تعاقب وى وارد كشمير شده بودند كه اسم يكى از آنان حميم بن سامه شامي بوده است . ولى از چگونگى ومدت أقامت آنان در آن خطه اطلاعى در دست نداريم . « 123 » بقول آقاى محب الحق ارتش تازيان به كشمير حمله كرده ولى در فتح كردن آن توفيقي بدست نياورده است « 124 » اين اولين برخورد كشميرىها با مسلمانان بود . در اينجا لازم است متذكر شوم كه قبل از حملهء محمد بن قاسم هم عدهاى از اعراب مسلمان در قشون راجه داهر مشغول خدمت بودهاند ( حكومت اين راجه از سند ومكران گذشته تا مرز كشمير كنونى بوده است ) . ورود حميم بن سامه وهمراهان أو بكشمير در حدود سال 95 ه ( 715 م ) صورت گرفته است . البتة صاحب تاريخ حسن مينويسد كه تارا پيديا ، حاكم كشمير ( 694 - 735 م ) خود چندين بار با حكمرانان كابل وهرات وخراسان جنگ كرده وپس از پيروزىهاى خود فضلا وعلماى آن خطهها را بكشمير آورده است وبعضي از آنها مسلمان بودهاند و « 125 » در آنجا أقامت ورزيدهاند .
--> ( 122 ) - كشير ( 1 ) ، ص 81 . ( 123 ) - أيضا نيز مجلهء هلال شماره 3 ، سال سوم ، ص 37 ، مقالهء دكتر خواجة عبد الحميد عرفانى . ( 124 ) - كشير بعهد سلاطين ، ص 111 . ( 125 ) - كشير ، جلد دوم ، 84 و 85 .